Το όνομα του ρόδου Umberto Eco

the-name-of-the-rose-75884-1920x1080

Το βιβλίο “Το όνομα του ρόδου” ένα αριστούργημα της σύγχρονης λογοτεχνίας, στο οποίο ο συγγραφέας μας αποδεικνύει για ακόμη μία φορά (όχι οτι ο Eco χρειάζεται το όνομα του ρόδου για να αποδείξει ποιος είναι) οτι παίζει στα δάχτυλα και ενσωματώνει στην ιστορία του βιβλίου του εξαιρετικά , την φιλοσοφία, την χριστιανική γραμματεία, την ιστορία, την επιστήμη και ότι άλλο κατεβάσει ο νους. Πρόκειται για ιστορικό μυστηρίου, στο οποίο ο συγγραφέας (μέσω των ηρώων του) συνομιλεί για θέσεις τις εποχής και μας παρουσιάζει τις δικές του.

Πολύ ατμοσφαιρικό (η εκπληκτική γοτθική ατμόσφαιρα είναι για εμένα το μεγαλύτερο ατού του βιβλίου), έξυπνο και καλοστημένο, χωρίς ιδιαίτερα γρήγορη πλοκή. Είναι όντως αργό και αυτό που συστήνω στον αναγνώστη είναι να ξαπλώσει στον καναπέ του να πάρει το ρόφημα του και να δώσει χρόνο, χρόνο πολύ, και να μην ανυπομονεί να το τελειώσει γιατί είναι δύσκολο ανάγνωσμα και θα κουραστεί γρήγορα.

Η ανάπτυξη των χαρακτήρων είναι εξαιρετική, προσωπικά απέκτησα μία ιδιαίτερη αδυναμία στον μοναχό Γουίλιαμ (βοήθησε λίγο παραπάνω που είχα στο μυαλό μου την εικόνα του εκπληκτικού Σον Κόνερυ απο την ομώνυμη ταινία…).
Το μοναδικό του ελάττωμα είναι η περιγραφικότατη αφήγηση και οι υπερβολικές (κατ’ εμέ) πληροφορίες οι οποίες δίνονται με έναν τρόπο που είναι αδύνατον, καθώς τις διαβάζεις, το μυαλό σου να μην πετάξει κάπου αλλού, στα ρούχα που έχεις να απλώσεις, στο τι θα φας κ.λ.π. (δυστυχώς).
Παράδειγμα: Όχι δεν θα πω για την περιβόητη περιγραφή του μοναστηρίου, καθώς τουλάχιστον αυτή έχει σημασία για την πλοκή μας. Θα αναφέρω τις σελίδες 143-145 οπού περιγράφετε ένα βιβλίο πάνω σε ένα τραπέζι (όχι το βιβλίο της Ποιητικής που είναι σημαντικό στην ιστορία, μα ένα άσχετο που απλώς βρέθηκε μπροστά μας). Περιγράφετε διότι ο συγγραφέας θέλει να μας μυήσει στην τέχνη του Μεσαίωνα και στις ζωγραφιές που στόλιζαν με τόση υπομονή οι μονάχοι. Ορίστε ένα μέρος της περιγραφής που κρατάει δυόμιση σελίδες, παρακαλώ:
«Μικρά κεφάλια με πόδια πουλιών, ζώα με ανθρώπινα χέρια στη ράχη, μαλλιαρά κεφάλια απ’ οπου ξεπετιούνταν πόδια, δράκοντες με ρίγες ζέβρας, τετράποδα με λαιμό φιδιού, που στρέφονταν σε μύριους άλυτους κόμπους, πίθηκοι με κέρατα δορκάδας, σειρήνες με μορφή πτηνού και φτερά μεμβράνης στις πλάτες τους, άνθρωποι δίχως χέρια, με άλλα κορμιά να ξεφυτρώνουν από τη ράχη τους σαν καμπούρες…»
Δεν θα γράψω άλλο, αλλά ναι, συνεχίζει στην ίδια ροη για ακόμα μιάμιση σελίδα. Το ίδιο μοτίβο περιγραφών ακολουθεί και σε άλλα στιγμιότυπα όπως π.χ. στις σελίδες 337-338 που ο μοναχός Σαλβατόρε αναφέρει τα επαγγέλματα που έχει κάνει στην ζωή του.
Αυτό το θέμα αν και κουραστικό είναι το μόνο ελάττωμα που θα μπορούσα ίσως να βρω σε αυτό το έργο. Και πάλι όμως -επειδή ξαναλέω δεν είναι ένα έργο για ανυπόμονους αναγνώστες, αλλά για αυτούς που απολαμβάνουν τις λέξεις και τις προτάσεις ενός καλού βιβλίου αργά και νωχελικά- δεν το βρίσκω καν ελάττωμα. Ναι, εγώ το παραδέχομαι, ένα από τα δικά μου ελαττώματα είναι ότι είμαι ανυπόμονη και δεν διαβάζω, αλλά καταβροχθίζω τα βιβλία, έτσι κουράζομαι κ κάτι τέτοιες στιγμές πηδούσα σειρές. Ένας σωστός αναγνώστης όμως, ανάμεσα σε τέτοιες περιγραφές μπορεί να βρει πραγματικά διαμαντάκια και σημαντικές έννοιες και ιδέες που θέλει να περάσει ο συγγραφέας.
Εν κατακλείδι, πρόκειται όντως για ένα αριστούργημα γεμάτο βαθιές έννοιες και φιλοσοφικές ιδέες, κάθε πρόταση έχει αληθινό βάθος. Μα πέρα από αυτό, είναι κ μια υπέροχη περιπέτεια μυστηρίου με πολύ αγαπημένους ήρωες. Αυτά τα ολίγα από εμένα.


Υπόθεση απο το οπισθόφυλλο:

113200Ένα λατινικό χειρόγραφο του 14ου αιώνα που αναδύεται από τη λήθη χάρη σε μια γαλλική μετάφραση του 17ου αιώνα, επτά εγκλήματα μέσα σε επτά ημέρες, που διαπράττονται στην απομονωμένη βιβλιοθήκη ενός μοναστηριού, ένας πρώην κατήγορος της Ιερής Εξέτασης που ερευνά επίμονα αυτά τα εγκλήματα ώσπου να ανακαλύψει την αλήθεια. Το 1980 κανένας δεν θα στοιχημάτιζε ούτε δεκάρα για το ενδιαφέρον που παρόμοια αφηγηματικά συστατικά (ήδη γνωστά, ήδη δοσμένα, ήδη φθαρμένα από τη λογοτεχνία του “είδους”) θα μπορούσαν να διεγείρουν. Και όμως “Το όνομα του ρόδου” σημείωσε επιτυχία χωρίς προηγούμενο, παγκόσμια αναγνώριση, που μετέβαλε εκ βάθρων τα κριτήρια της εκδοτικής παραγωγής, και όχι μόνο της ιταλικής.

Ειρωνεία ασφαλώς και λογιοσύνη και τέλεια απόδοση του ιστορικού περιβάλλοντος και μεγάλη κατασκευαστική δεξιοσύνη. Αλλά το κλειδί αυτής της εντελώς απροσδόκητης υποδοχής δεν έγκειται τόσο στα επιμέρους στοιχεία όσο στη θαυμαστή δοσολογία τους, στην ακροσφαλή και όμως σταθερότατη ισορροπία τους χάρη στην οποία κατανέμονται αδιάλειπτα σε κάθε στιγμή της εξιστορούμενης περιπέτειας. Κάτω από την επιφάνεια του αστυνομικού μυθιστορήματος εποχής ή νεογοτθικού ή ιστορικού μυθιστορήματος, όπως θα μπορούσε να το πει κανείς, κρύβεται πιθανώς το πρώτο και σημαντικότερο ιταλικό μυθιστόρημα της μεταμοντέρνας εποχής, ένα σύγχρονο κλασικό έργο, το οποίο δεν έπαψε και ίσως ουδέποτε θα πάψει να ενδιαφέρει και να καταπλήσσει.

Advertisements

5 comments

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s