Ένας Τζέντλεμαν στη Μόσχα: μια ρώσικη ιστορία κατ’ οίκον περιορισμού από τον Αμερικανό Amor Towles

Ένας Τζέντλεμαν στη Μόσχα του Amor Towles: μερικές ενδιαφέρουσες θετικές κριτικές και μια ψιλοενδιαφέρουσα περιγραφή στο οπισθόφυλλο του βιβλίου με έκαναν να το πιάσω στα χέρια μου και να το ξεκινήσω με συγκρατημένο ενθουσιασμό και μια κάποια επιφύλαξη.

Το 1922 ο Αλεξάντρ Ίλιτς Ροστόφ, αποδέκτης της υψηλότερης τιμής του Τάγματος
του Αγίου Ανδρέα, μέλος του Ιππικού Ομίλου, Αρχιιπποκόμος, συλλαμβάνεται με την κατηγορία της συγγραφής ενός ποιήματος και αντί να τον στήσουν στον τοίχο για αυτή του την πράξη τιμωρείται με ισόβιο εγκλεισμό στο πολυτελέστατο ξενοδοχείο Μετρπόλ της Μόσχας στο οποίο και διέμενε τα τελευταία τέσσερα περίπου χρόνια.
Πόσο ενδιαφέρον μπορεί να έχει ένα βιβλίο στο οποίο ο πρωταγωνιστής είναι κλεισμένος μέσα σε ένα ξενοδοχείο και δεν μπορεί να πάει πουθενά αλλού;
Πολύ περισσότερο από ότι μπορούσα να φανταστώ!
Και παρ’ όλη την θετική προδιάθεση με την οποία ξεκίνησα το βιβλίο, αυτό κατάφερε και με εξέπληξε ευχάριστα καθ’ ότι δεν περίμενα να μου αρέσει τόσο πολύ!

Γραμμένο με χιούμορ χωρίς όμως να γίνεται το βασικό χαρακτηριστικό του, με μια λεπτή ειρωνεία αραιά και που αλλά και την ανάλογη σοβαρότητα εκεί που χρειάζεται. Έξυπνο, ευχάριστα αισιόδοξο, φινετσάτο, με μια ρομαντική χροιά και μια ίσως φιλοσοφική διάθεση χωρίς ποτέ όμως να βαραίνει την ανάλαφρη ατμόσφαιρά του. Ζωντανές περιγραφές χωρίς να γίνεται κουραστικό, του ξενοδοχείου, του φαγητού, των ανθρώπων, των διάφορων περιστατικών, και γρήγορος ρυθμός ο οποίος όμως δεν με ώθησε σε γρήγορη ανάγνωση, αλλά αντίθετα με έκανε να πηγαίνω σιγά σιγά, χωρίς βιασύνη, για να το απολαμβάνω. (Κι αν αυτό δεν δείχνει το πόσο καλό είναι, τότε τι άλλο;!)

Όπως οι Ελευθεροτέκτονες, έτσι και η Συνομοσπονδία των Ταπεινωμένων είναι μια κλειστή αδελφότητα της οποίας τα μέλη ζουν χωρίς εξωτερικά σημάδια, αλλά αναγνωρίζονται μεταξύ τους με μια ματιά.

Έξυπνα αστείο, καθόλου βαρετό, γεμάτο εικόνες και συναισθήματα, ένας αξιαγάπητος πρωταγωνιστής, κλασσική (και όχι μόνο) μουσική, εκλεκτό φαγητό συνοδευμένο πάντα από το κατάλληλο κρασί, μικρές ή μεγαλύτερες περιπέτειες, ενδιαφέρουσες γνωριμίες και ένας κόσμος που αλλάζει, κι όλα αυτά εντός των τοίχων του ξενοδοχείου, που για τον Κόμη μας θα γίνει όλος του ο κόσμος. Είναι μια ιστορία ενός ανθρώπου κλεισμένου σε μια φυλακή πολυτελείας που ποτέ δεν σταμάτησε να επιθυμεί την ελευθερία αλλά ταυτόχρονα δεν έχασε τον εαυτό του.
Είχε και κανά δυο ανατροπούλες έτσι για την τσαχπινιά, που δεν τις περίμενα! Τι άλλο θέλω;

Γιατί, αν ένα δωμάτιο που υπάρχει κατ’ εντολή, υπό την εξουσία και σύμφωνα με την πρόθεση άλλων φαίνεται μικρότερο  από όσο είναι στην πραγματικότητα, τότε ένα δωμάτιο που υπάρχει κρυφά μπορεί, ανεξάρτητα από τις διαστάσεις του, να φαίνεται τόσο μεγάλο όσο θέλει κάποιος να το φαντάζεται.

metropol-postcard

Για την υπόθεση και γενικότερα για το περιεχόμενο του βιβλίου δεν θέλω να πω κάτι άλλο γιατί είναι τόσο όμορφο να το ανακαλύψει κανείς από μόνος του, να επισκεφτεί το ξενοδοχείο και να γνωρίσει τους ανθρώπους του, περαστικούς ή μόνιμους, που είναι κρίμα να το χαλάσω!

Και μια τελευταία παρατήρηση: το βιβλίο είναι ιστορικό μυθιστόρημα αλλά δεν ξέρω πόση ιστορική αλήθεια έχει μέσα του και πόσο ρεαλιστικά είναι αυτά που συμβαίνουν στις σελίδες του. Βέβαια εμένα αυτό δεν με ενόχλησε και προσωπικά πιστεύω πως στην προκειμένη περίπτωση μικρή σημασία έχει.

(Το ξενοδοχείο Μετροπόλ μια φορά είναι υπαρκτό και λειτουργεί μέχρι και σήμερα!)


Μου άρεσε πολύ, το απόλαυσα, το καταδιασκέδασα, με συγκίνησε και λίγο και σίγουρα το προτείνω!

Είχαν δημιουργήσει την ποίηση της σιωπής.
«Ναι, η σιωπή μπορεί να είναι άποψη», πρόσθεσε ο Μίσκα. «Η σιωπή μπορεί να είναι μια μορφή διαμαρτυρίας. Μπορεί να είναι ένα μέσο επιβίωσης. Αλλά μπορεί επίσης να είναι μια ποιητική σχολή – με τα δικά της μέτρα, τα δικά της σχήματα λόγου, τις δικές της συμβάσεις. Μια ποίηση που δεν γράφεται απαραίτητα με μολύβι ή πένα – που μπορεί να γραφτεί στην ψυχή με ένα περίστροφο στο στήθος».

Επειδή αυτό που έχει σημασία στη ζωή δεν είναι αν θα μας χειροκροτήσουν. Αυτό που έχει σημασία είναι αν έχουμε το κουράγιο να προχωρήσουμε μπροστά παρά την αβεβαιότητα της αναγνώρισης.


Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα σε μετάφραση Ρηγούλας Γεωργιάδου.


Από το οπισθόφυλλο:

Ένα κορίτσι, ένα πασπαρτού, ένας αξιωματικός του Κόκκινου Στρατού, λίγο σαφράνι και ένας ρωσικός μπλε γάτος…
θα μεταμορφώσουν τον μικρόκοσμο του κόμη Ροστόφ.
Τη στιγμή που ο Αλεξάντρ Ίλιτς Ροστόφ περνούσε φρουρούμενος τις πύλες του Κρεμλίνου και έβγαινε στην Κόκκινη Πλατεία, ο καιρός ήταν αίθριος και δρoσερός. Οι αξιωματούχοι του τωρινού καθεστώτος αποφάνθηκαν ότι η ποινή που αρμόζει σε έναν αριστοκράτη που τόλμησε να γράψει ποίηση είναι ο εγκλεισμός του στο ξενοδοχείο Μετροπόλ.
Ήταν Ιούνιος του 1922 στη Μόσχα, όταν ο λοχαγός οδήγησε τον κόμη και τη συνοδεία του στην είσοδο του μεγαλόπρεπου αρ νουβό ξενοδοχείου κι από εκεί σε ένα κακοφωτισμένο κλιμακοστάσιο που κατέληγε σε μια σοφίτα. Ανάμεσα στα λιγοστά έπιπλα που του επέτρεψαν να κρατήσει,
ο κόμης διάλεξε ένα πορσελάνινο σερβίτσιο, το πορτρέτο της νεκρής αδελφής του και όλα τα βιβλία του. Μέσα σ’ αυτό το δωμάτιο ο πρώην αριστοκράτης θα μπορούσε ν’ ακούσει τις σκέψεις του για τα επόμενα τριάντα χρόνια, καθώς έξω εκτυλίσσονταν μερικές από τις πιο επεισοδιακές δεκαετίες της
ρωσικής και παγκόσμιας Ιστορίας, η άνοδος του Στάλιν και η Μεγάλη Εκκαθάριση, η κατάρρευση του μετώπου το καλοκαίρι του ’41, η απαρχή του Ψυχρού Πολέμου…

Ο Amor Towles, αν και ξένος, καταφέρνει να αναβιώσει το μεγάλο ρωσικό μυθιστόρημα και να δημιουργήσει στο μυαλό του αναγνώστη μια πανδαισία εικόνων, αρωμάτων και αισθήσεων, αναμειγνύοντας τους πύρινους στίχους του Μαγιακόφσκι, την αφηγηματικότητα του Τολστόι, την ενδοσκόπηση του Ντοστογιέφσκι, τη σάτιρα του Μπουλγκάκοφ και την αγωνία του Σολζενίτσιν.


Για τον συγγραφέα:

Ο Amor Towles γεννήθηκε και μεγάλωσε στην περιοχή της Βοστόνης. Είναι απόφοιτος του Γέιλ και έχει μάστερ λογοτεχνίας από το πανεπιστήμιο Στάνφορντ. Αφού εργάστηκε ως ειδικός επενδύ­σεων στο Μανχάταν επί είκοσι χρόνια, έχει αφοσιωθεί πλέον αποκλειστικά στο γράψιμο. Το πρώτο του μυθιστόρημα Rules of Civility, που κυκλοφόρησε το 2011, βρέθηκε στη λίστα των best sellers των New York Times, τόσο στη χαρτόδετη όσο και στην trade έκδοσή του, και η Wall Street Journal το κατέταξε στα καλύτερα βιβλία του 2011. Η εταιρεία Lionsgate πήρε τα κινηματογραφικά δικαιώματα, ενώ το 2012 η γαλλική μετάφρασή του κέρδισε το βραβείο Fitzgerald. Το δεύτερο μυθιστόρημά του Ένας Τζέντλεμαν στη Μόσχα εκδόθηκε το 2016 και κατατάχτηκε στα καλύτερα βιβλία της χρονιάς από τις Chicago Tribune, Miami Herald, Philadelphia Inquirer, St. Louis Dispatch και το NPR (National Public Radio). Και τα δύο βιβλία έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από δεκαπέντε γλώσσες.

One comment

  1. […] Εάν ψάχνετε ένα ιστορικό μυθιστόρημα τότε η δική μου πρόταση είναι το Ένας Τζέντλεμαν στη Μόσχα του Amor Towles από τις εκδόσεις Διόπτρα. Μόσχα 1922, ένας συμπαθέστατος Κόμης για πρωταγωνιστής και ένα πολυτελέστατο ξενοδοχείο για φυλακή. Έξυπνα αστείο χωρίς όμως να γίνεται το βασικό χαρακτηριστικό του, με μια λεπτή ειρωνεία αραιά και που αλλά και την ανάλογη σοβαρότητα εκεί που χρειάζεται. Ζωντανές περιγραφές, γεμάτο εικόνες και συναισθήματα. Το απόλαυσα! Περισσότερα μπορείτε να δείτε εδώ. […]

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s