Ο Διχασμός (Οι κόρες της Ελλάδας #2): Η μαγευτική ηθογραφία μιάς άλλης Αθήνας

Το τελευταίο έργο που διάβασα αυτό τον καιρό και με συγκίνησε βαθιά, είναι το ιστορικό μυθιστόρημα «Ο διχασμός». Tο δεύτερο μέρος της σειράς Οι κόρες της Ελλάδας της Φιλομήλας Λαπατά, το οποίο κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο απο τις εκδόσεις Ψυχογιός.
Δεν υπάρχει βιβλίο της Φιλομήλας Λαπατά που να μην έχω αγαπήσει στην αναγνωστική μου πορεία. Είναι γεγονός ότι ως έργα έχουν τόσα να μου προσφέρουν, εκτός από την αναγνωστική απόλαυση. Η Λαπατά σε κάθε της βιβλίο καταφέρνει, εκτός από τους μυθοπλαστικούς πρωταγωνιστές της να πρωταγωνιστεί η ίδια η κοινωνία η οποία πλάθει κάθε φορά.
Ο Διχασμός είναι ένας ύμνος στην Αθηναϊκή κοινωνία, στα μέσα του προηγούμενου αιώνα. Ο αναγνώστης πιάνει τον εαυτό του να περιδιαβαίνει στα στενά της Πλάκας, στον Ελαιώνα, στον ποταμό Ιλισσό, στο ύψωμα του Λυκαβηττού, να ρίχνει μια κρυφή ματιά σε αυτά τα μεγαλειώδη αρχοντικά με τις υπέροχες τοιχογραφίες, να τρώει γλυκά στην οδό Ερμού στο ζαχαροπλαστείο του «Ζαβορίτη».
Μαζί με τους ήρωες βιώσαμε την γέννηση ενός Συντάγματος, διώξαμε έναν βαυαρό βασιλιά και λάβαμε έναν Δανό.
Η αφήγηση της Λαπατά είναι ζωηρή, παθιασμένη, λεπτομερής. Ξεχειλίζει αγάπη για τους Αθηναίους, τρυφερότητα, όμως και θυμό, τους μαλώνει, τους πειράζει και άλλοτε τους κρίνει με αυστηρό μάτι, πάντα σαν μητέρα που επιζητά το καλύτερο για τα τέκνα της. Η Αθήνα ζωντανεύει και περνάει σαν παλιά αλλά έγχρωμη ταινία στις σελίδες του «Διχασμού». Στρέφεις το βλέμμα δεξιά, και γρήγορα αριστερά, μην θέλοντας  να χάσεις στιγμή από τις μαγευτικές εικόνες. Φωνές, παιδιά, πλύστρες, κάρα, χώμα και ελαιόδεντρα. Νιώθεις νοσταλγία για χρόνους αλλοτινούς, που ποτέ δεν έζησες.
Δεν θα το κρύψω ότι αυτό το έργο το αγάπησα τόσο, που τις ημέρες της ανάγνωσης, ο δρόμος μου με έβγαλε στην Πλάκα, και εκεί γέμισα εικόνες. Εικόνες του «Διχασμού». Φτάνοντας στην περιοχή των Αέρηδων αναφώνησα «Να εδώ κατοικούσε η Ζηνοβία Σπίνου, η ιερόδουλη των Αθηνών».
Είναι γεγονός ότι ο πραγματικός πρωταγωνιστής του έργου είναι η αθηναϊκή κοινωνία, και ότι το έργο είναι μία καταπληκτική ηθογραφία της εποχής. Ας μιλήσουμε όμως για τους χαρακτήρες. Στο βιβλίο συναντάμε αγαπημένους ήρωες από το πρώτο βιβλίο της σειράς οι κόρες της Ελλάδας «Η επιστροφή».
Η Λέγκω Δούκα, ο Ρομπέρτος, η Κοραλία Βογιατζόγλου και νεώτεροι ήρωες, τα τέκνα αυτών η αγγελική Ελισάβετ, η δαιμόνια Οδύσσεια και άλλοι πολλοί. Ζουν φαινομενικά ευτυχισμένα αλλά το παρελθόν τους, τους κυνηγά, είναι εκεί βαθιά ποτισμένο μέσα τους, στην «μυστική αρχιτεκτονική των οστών τους»…
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι βασικοί χαρακτήρες του μυθιστορήματος, είναι αυτοί. Όμως, η Λαπατά θέλοντας να δημιουργήσει την απόλυτη και τέλεια ηθογραφία, κάνει το εξής. Σε κάθε κεφάλαιο, μας συστήνει και μας “χώνει” στον κόσμο της παλιάς Αθήνας, μέσω δεύτερων και τρίτων ηρώων, στους οποίους αφιερώνει ολόκληρα κεφάλαια. Γνωρίστε τον Βαρνάβα Καψοκώλη τον ιερέα της Πλάκας, τον Ευτύχη Φλώρο τον ορνιθοφονιά και άλλους πολλούς. Εκπληκτικές φιγούρες ενός άλλου, παλαιού κόσμου. Γνωρίστε όμως και την θεία Μπεμπέκα την Οιονοσκόπο. Μία αλλόκοσμη μαγικορεαλιστική πινελιά, που τόσο αγαπάει να προσθέτει η συγγραφέας στα έργα της.
Τα έργα της Φιλομήλα Λαπατά ξεχωρίζουν μέσα στον απέραντο κόσμο της ελληνικής εκδοτικής βιομηχανίας. Τα δουλεύει με τρόπο που εξαιρετικά σπάνια συναντάς. Ζωντανεύει με τόση αληθοφάνεια τους κόσμους της –πάντα κόσμους αλλοτινούς και περασμένους- που πιο πολύ μοιάζουν με αυτοβιογραφίες, με μαρτυρίες ανθρώπου που τα έζησε, ήταν εκεί. Ταυτόχρονα η γλώσσα της, τόσο όμορφή λογοτεχνική και συνάμα καθημερινή, το ύφος λυρικό, ευγενικό, κυνικό και ζωηρό, τόσα πολλά μαζί, ναι όλα αυτά, που έτσι και διαβάσεις τα έργα της έχεις ερωτοχτυπηθεί.
Αυτό συμβαίνει και με τον «Διχασμό», άλλο ένα υπέροχο φτιαγμένο με κόπο, έρευνα και πολύ μεράκι και αγάπη έργο.

Υπόθεση από το οπισθόφυλλο:

Υπάρχουν κάτι στιγμές έσχατες, που αλλάζουν τη ζωή. Όχι μόνο τη δική σου, αλλά και όσων βρίσκονται γύρω σου. Και υπαίτιος είσαι εσύ. Κατόπιν, τίποτα δεν μπορεί να είναι το ίδιο.

Η κρίση που ξεσπά στο πολιτικό μέτωπο της Ελλάδας του 1843 και συνεχίζεται στα επόμενα χρόνια εισβάλλει και στην προσωπική ζωή μιας σπουδαίας οικογένειας της μετεπαναστατικής Αθήνας, με αποτέλεσμα η απόγονος Ελισάβετ Δούκα, φιγούρα ακριβοθώρητη, διάφανη όπως το υγρό στοιχείο, που είχε τη δύναμη με την αφτιασίδωτη ποιότητά της να βγάζει τους Αθηναίους από την καθημερινότητα, διχασμένη ερωτικά, να υποπέσει σε ένα μεγάλο «λάθος» το οποίο σημαδεύει ανεξίτηλα και με τραγικές συνέπειες τη ζωή πολλών προσώπων…

Η Φιλομήλα Λαπατά, με πρόθεση κοινωνικής ακτινοσκόπησης και με επιμέρους ήρωες που έχουν λόγο, αναπαριστά μια γκραβούρα της Αθήνας του 1840-1875 σε ένα αυτοτελές, πολυπρόσωπο, απολαυστικό και απρόβλεπτο μυθιστόρημα πάνω στον διχασμό: εσωτερικό, πολιτικό, ερωτικό. Υπαρξιακοί προβληματισμοί, ηθικά διλήμματα και η αιώνια πάλη του Καλού με το Κακό γύρω από τις έννοιες της ταυτότητας, της πατρίδας και της οικογένειας. Επιμέρους γεγονότα που δένουν με την κεντρική ιστορία, ευρηματική πλοκή και φαντασμαγορικοί χαρακτήρες, ελαττωματικοί καλοί και χαρισματικοί κακοί συνθέτουν το δεύτερο μυθιστόρημα της ιστορικής τριλογίας ΟΙ ΚΟΡΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.

Advertisements

Νικολέτα Παπαδάκη

Αγαπάω τα βιβλία και την ιστορία, να ασχολούμαι με βιογραφίες ανθρώπων που έζησαν κάποτε και να ξεθάβω τα πιο κρυφά τους μυστικά. Μα πιο πολύ απο όλα έχω πάθος με την λογοτεχνία. Μπορώ να περάσω ατελείωτες ώρες παρέα με ένα καλό βιβλίο σε σημείο που να ξεχάσω να φάω και να κοιμηθώ, και φυσικά μου αρέσει να μιλάω για όλα αυτά. Οπότε... ναι, έχω σκοπό να ζαλίσω πολύ κόσμο... Σχολιάζω βιβλια στο goodreds, εδώ θα βρείτε το προφίλ μου https://www.goodreads.com/user/show/13362307-nikoleta. Μπορείτε να διαβάσετε κείμενα μου και στην στήλη βιβλίου της ιστοσελίδας MAXMAG.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s