Διαβάσαμε τους Αιρετικούς του Λεονάρδο Παδούρα

Η πρώτη μου επαφή με το έργο του Λεονάρδο Παδούρα ήταν πριν λίγο καιρό με το αστυνομικό Μάσκες (3ο βιβλίο σε σειρά με πρωταγωνιστή τον Μάριο Κόντε) και το οποίο δυστυχώς δεν με ενθουσίασε. Είπα λοιπόν να δώσω μια δεύτερη ευκαιρία με τους Αιρετικούς (8ο βιβλίο με πρωταγωνιστή τον Μάριο Κόντε). Λίγο το μυστήριο, λίγο η αναφορά στον αγαπημένο Ρέμπραντ, με έκαναν να θέλω να το αρχίσω.

Tete-de-Christ-Rembrandt

Αβάνα 2007, τον Μάριο Κόντε συναντά ο Ελίας Καμίνσκι, ο οποίος αφού παρακαλεί τον πρώην αστυνομικό να ακούσει την ιστορία του νεκρού πια πατέρα του, του ζητάει να τον βοηθήσει να ξεδιαλύνει ένα μυστήριο που αφορά την οικογένεια του και εμπλέκει την φυγή των Εβραίων από τη ναζιστική Γερμανία, έναν αυθεντικό πίνακα του Ρέμπραντ και έναν Εβραίο του 17ου αιώνα που διακινδυνεύει τα πάντα έναντι σε όλους τους κανόνες και τους νόμους της θρησκείας του για να γίνει ζωγράφος.

Νιώθω ότι διάβαζα αυτό το βιβλίο αιώνες! Σχεδόν έναν μήνα μου πήρε. Διάβαζα κάθε φορά κι από λίγο και δεν έλεγε να τελειώσει. Αλλά ούτε εγώ πολυήθελα να τελειώσει! Ήταν ένα πολύ ωραίο ταξίδι στην Κούβα κατα τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του σήμερα και στην Ολλανδία του 17ου αιώνα.

Πυκνογραμμένο βιβλίο, στο οποίο συμβαίνουν πολλά. Ιστορίες ανθρώπων που έζησαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους μπλέκονται η μια με την άλλη και επηρεάζουν τις επόμενες γενιές. Μια ατμόσφαιρα μυστηρίου διακατέχει όλο το βιβλίο. Ποια είναι η σύνδεση των διαφορετικών ιστοριών; Τι σχέση έχει η δολοφονία ενός αξιωματούχου με την φυγή του πατέρα του Ελίας Καμίνσκι από την Κούβα; Και πού ήταν κρυμμένος τόσα χρόνια ο πίνακας του Ρέμπραντ που απεικονίζει το κεφάλι του Χριστού; Ή μήπως τελικά είναι τελικά το πορτρέτο ενός απλού Εβραίου;
Ερωτήματα που ψάχνουν να βρουν απαντήσεις και ιστορίες που πρέπει να συμπληρώσουν τα κενά τους.

Για άλλη μια φορά αποδεικνυόταν ότι η ιστορία και η ζωή ήταν ένα κουβάρι από νήματα όπου ποτέ δεν ήξερε κανείς πού διασταυρώνονταν ή ακόμα και δένονταν κόμπο κάποιες ίνες για να δώσουν μορφή στη μοίρα των ανθρώπων ή ακόμα και στην ιστορία των χωρών.

Τα δύο πρώτα μέρη ήταν τα αγαπημένα μου.
Εκεί που παρακολουθούσαμε τον Ντανιέλ Καμίνσκι (πατέρα του Ελίας), το πώς έφτασε στην Κούβα όταν ήταν μικρός και το πώς μεγαλώνοντας έκανε τη νέα χώρα πατρίδα του. Τη σχέση του με τους φίλους του, με τη θρησκεία και την καταγωγή του και τον θείο του, τον άνθρωπο με την μεγαλύτερη κατανόηση και ανοχή, αυτόν που του στάθηκε σαν πατέρας.
Και εκεί που παρακολουθούσαμε τον νεαρό Εβραίο του 17ου αιώνα στο Άμστερνταμ ο οποίος μάζεψε όλο του το θάρρος και αποφάσισε να μάθει ζωγραφική παρ’ όλες τις απαγορεύσεις της θρησκείας του και τον κίνδυνο να τον ανακαλύψουν. Και μάλιστα να μαθητεύσει όχι οπουδήποτε αλλά δίπλα στον Ρέμπραντ, τον μεγάλο Δάσκαλο. Δεν θα με πείραζε αν μέναμε εκεί συνέχεια, να παρακολουθούμε τον Δάσκαλο και τους μαθητευόμενους του να δουλεύουν και να συζητούν στο εργαστήριο και περιδιαβαίνουν στους δρόμους του Άμστερνταμ. Κατα βάθος δεν ήθελα καθόλου να φύγω και να πάω παρακάτω.

rFMFH8Nf0Zw

«Αν είσαι ικανός να ζωγραφίσεις τον εαυτό σου και να βάλεις στα μάτια σου την έκφραση που θέλεις, είσαι ζωγράφος», είπε στο τέλος, χωρίς να παύει να κινεί το πινέλο, χωρίς να παίρνει το βλέμμα από τη δουλειά. «Τα υπόλοιπα είναι θέατρο…, λεκέδες από χρώματα, ο ένας δίπλα στον άλλο… Η ζωγραφική όμως είναι πολύ περισσότερα πράγματα από αυτό, αγόρι μου… Ή οφείλει να είναι… Η πιο αποκαλυπτική από όλες τις ανθρώπινες ιστορίες είναι αυτή που είναι γραμμένη στο πρόσωπο ενός ανθρώπου… Πες μου τι βλέπω;» ρώτησε και, μπροστά στη βουβαμάρα του επίδοξου μαθητευόμενου, απάντησε ο ίδιος στον εαυτό του. «Έναν άνδρα που γερνάει, που έχει υποστεί υπερβολικά πολλές απώλειες και επιδιώκει μια ελευθερία που ξανά και ξανά του φεύγει μέσα από τα χέρια του, αν και δεν πρόκειται να παραδοθεί χωρίς να δώσει μάχη…»

Και το τρίτο και τέταρτο μέρος είναι εκεί που τα πάντα συνδέονται…..Ο Κόντε, ο οποίος κατα πως φαίνεται δεν θα μου γίνει ποτέ ιδιαίτερα συμπαθής, καλείται να ξεδιαλύνει μια υπόθεση εξαφάνισης, φαινομενικά άσχετης με τα προηγούμενα, και έρχεται αντιμέτωπος με άγνωστες προς αυτόν πτυχές της κοινωνίας της Αβάνας. Εκεί κατα τη γνώμη μου τα πράγματα περιπλέχτηκαν λίγο παραπάνω απ’ ότι ήταν ανάγκη. Θα ήθελα μια πιο απλή διαδρομή προς τη λύση με λίγο λιγότερες συμπτώσεις. Και αυτό είναι ίσως το μόνο αρνητικό που μπόρεσα να βρω.

Το αγόρι δεν θα έβρισκε ικανοποιητική απάντηση παρά πολλά χρόνια αργότερα, ίσως όμως εκείνη ήταν η μέρα που, χωρίς να έχει κλείσει καλά καλά τα εννιά του, ο Ντανιέλ Καμίνσκι έπαψε να είναι παιδί: ήθελε πολύ ακόμα για να γίνει άνδρας, για να αποκτήσει την ικανότητα για κρίση και απόφαση που αποκτιούνται με τα χρόνια, αλλά εκείνη τη μέρα τού είχαν κλέψει την αφέλεια και τη διάθεση να πιστεύει, που χωρίς αυτά το ανθρώπινο ον χάνει την αθωότητα της παιδικής ηλικίας. Στην περίπτωσή του, δε, και την απλοϊκότητα της πίστης.

Μέσα από μια ιστορία μυστηρίου ο Παδούρα παρουσιάζει ιστορίες ανθρώπων που αναγκάστηκαν, με τον έναν τρόπο ή τον άλλον, να τα βάλουν με την ηθική τους, να αναζητήσουν τον εαυτό τους, να αντιμετωπίσουν την κοινωνία, να ψάξουν την πίστη τους, να την εγκαταλείψουν και ίσως να την ξαναβρούν. Για ανθρώπους που πρέπει να δείξουν θάρρος, που δεν τα παράτησαν, που έκαναν αυτό που πίστευαν σωστό. Για αιρετικούς. Γιατί όταν εσύ θέλεις να κάνεις αυτό στο οποίο όλοι οι άλλοι είναι αντίθετοι, όταν για να ξεχωρίσεις πρέπει να βρεις τρόπο να διαφέρεις χωρίς να σκέφτεσαι την κυρίαρχη γνώμη, όταν δεν θέλεις να συμβιβάζεσαι και επιλέγεις να ακολουθήσεις το δικό σου μονοπάτι, πρέπει να είσαι και λιγάκι αιρετικός.

Χωρίς να το ξέρει, εκείνη τη στιγμή ανακάλυπτε επιτέλους γιατί είχε αποφασίσει να τα ρίξει όλα στη φωτιά και να αρχίσει να ζωγραφίσει: όχι για λεφτά ούτε για φήμη ούτε για να ικανοποιήσει ένα καπρίτσιο. Εκείνο που τον κινούσε και που τώρα κρατούσε το χέρι του καθώς χάραζε τις γραμμές ανάμεσα στις οποίες θα έκλεινε το πρόσωπο του ήταν η βεβαιότητα ότι ένα πινέλο, μερικά χρώματα και μια κατάλληλη επιφάνεια μπορούσε να απολαύσει τη δύναμη να δημιουργήσει ζωή, μια ζωή απαρατήρητη για πολύ κόσμο την οποία όμως αυτός ήταν ικανός να δει και, κατέχοντας τα όπλα με τα οποία θα τον προίκιζε ο Δάσκαλος, να απεικονίσει, με πάθος, συγκίνηση και ομορφιά. […] Ο Ελίας Αμπρόσιους ήθελε να γίνει ζωγράφος για να έχει ακριβώς αυτή τη δύναμη. Τη δύναμη να δημιουργεί –μια δύναμη πιο όμορφη και ακαταμάχητη από τις δυνάμεις με τις οποίες κάποιοι άνθρωποι συνήθιζαν να κυβερνούν και, σχεδόν πάντα, να καταδυναστεύουν άλλους ανθρώπους.

Μου άρεσε πολύ αυτό το ταξίδι!


Οι Αιρετικοί του Λεονάρδο Παδούρα κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση Κώστα Αθανασίου.


Από το οπισθόφυλλο:

Το 1939, το πλοίο Σεντ Λούις, με πάνω εννιακόσιους Εβραίους που προσπαθούν να διαφύγουν από τη ναζιστική Γερμανία, ψάχνει ματαίως ένα λιμάνι της αμερικανικής ηπείρου να το δεχθεί. Τελικά, μετά την άρνηση όλων των χωρών στις οποίες απευθύνθηκε, το πλοίο επιστρέφει στην Ευρώπη, οδηγώντας τους περισσότερους από τους διωκόμενους στον θάνατο.
Στα μέσα του 17ου αιώνα, ένας νεαρός Εβραίος που ζει στο Άμστερνταμ παίρνει την απόφαση να μαθητεύσει δίπλα στον Ρέμπραντ, αψηφώντας όλους τους κανόνες και τους νόμους της θρησκείας και της κοινότητάας του και ρισκάροντας τη ζωή του για το μεγάλο του πάθος: τη ζωγραφική.
Το 2007, στη σύγχρονη Αβάνα, ο πρώην αστυνομικός Μάριο Κοντέ αρχίζει μια αναζήτηση που θα τον φέρει σε επαφή με τις αστικές φυλές των νέων της σημερινής Κούβας, έναν κόσμο εντελώς άγνωστο σε αυτόν, τον οποίο προσπαθεί να καταλάβει.
Τι συνδέει όλες αυτές τις ιστορίες, όλες αυτές τις εποχές, όλους αυτούς τους τόπους; Και τι σχέση έχουν όλα αυτά με έναν πίνακα (αυθεντικό Ρέμπραντ, μήπως;) που βγαίνει σε δημοπρασία στο σημερινό Λονδίνο;


Για το συγγραφέα:

Ο Λεονάρδο Παδούρα, πεζογράφος και δοκιμιογράφος, γεννήθηκε στην Αβάνα το 1955. Σπούδασε ισπανική φιλολογία και λογοτεχνία. Εργάστηκε ως σεναριογράφος, δημοσιογράφος και κριτικός. Έγινε παγκοσμίως γνωστός με την αστυνομική τετραλογία του «Οι τέσσερις εποχές» (Τέλειο παρελθόν, Άνεμοι της Σαρακοστής, Μάσκες, Φθινοπωρινό τοπίο) όπου πρωταγωνιστεί ο αστυνομικός Μάριο Κόντε. Στην πορεία δημιούργησε μια ολόκληρη σειρά βιβλίων, με τον ίδιο ήρωα, η οποία σημειώνει τεράστια επιτυχία και αριθμεί μέχρι σήμερα εννέα τίτλους. Ο συγγραφέας έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και έχει τιμηθεί για το έργο του τόσο στην Κούβα όσο και στο εξωτερικό. Το 2015 απέσπασε το λογοτεχνικό βραβείο «Πριγκίπισσα των Αστουριών», μια εξαιρετικά σημαντική διάκριση που ξεπερνά τα όρια του ισπανόφωνου κόσμου. Από τις Εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφορούν τα περισσότερα μυθιστορήματά του: Αντιός, Χέμινγουεϊ (2007), Παρελθόν χαμένο στην ομίχλη (2009), Μάσκες(2010), Ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά (2011), Αιρετικοί (2015) και Η διαφάνεια του χρόνου (2018), όλα μεταφρασμένα από τον Κώστα Αθανασίου.

Advertisements

2 comments

  1. Μόλις ξεκίνησα τη Διαφάνεια του Χρόνου, το πρώτο βιβλίο του Παδούρα που διαβάζω. So far, so good, αν και με ενοχλούν λίγο τα μάτσο σχόλια προς ομοφυλόφιλους και γυναίκες. Γενικά είναι διασκεδαστικό βιβλίο. Θα βάλω στη λίστα μου και τους Αιρετικούς. Ευχαριστούμε για την πρόταση 🙂

    Liked by 1 person

    • Χμμ κάτι τέτοια σχολιάκια είχε δυστυχώς και στις Μάσκες :/ …..οι Αιρετικοί πάντως μου άρεσαν και τους προτείνω! ^_^ Την Διαφάνεια του χρόνου κάποια στιγμή θα την πάρει η σειρά, ελπίζω να είναι καλό! 😉

      Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s