Η θλίψη είναι ένα πράγμα με φτερά: το ποιητικό θλιμμένο ντεμπούτο του Max Porter

Μερικές φορές διαλέγω βιβλία μετά από ενδελεχή έρευνα, ψάχνοντας κριτικές, απόψεις, άρθρα, αλλά υπάρχουν και κάποιες φορές που τα διαλέγω λίγο πιο αυθόρμητα, χωρίς να ψάξω πολλά πολλά. Το Η θλίψη είναι ένα πράγμα με φτερά του Max Porter λοιπόν, ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Μου άρεσε ο τίτλος, το εξώφυλλο, διάβασα και -λίγο στα πεταχτά- την περίληψη και χωρίς να έχω ακούσει το οτιδήποτε άλλο, αποφάσισα να το αγοράσω.

DSC02432 111111Μια Μαμά πεθαίνει και αφήνει πίσω της έναν Μπαμπά και δύο μικρά αγόρια. Λίγες μέρες μετά το θάνατό της κάνει την εμφάνισή του ένα κοράκι δηλώνοντας πως ήρθε για να μείνει για όσο χρειαστεί. Ένα κείμενο πιο πολύ ποιητικό, παρά πεζό, λίγο συμβολικό, που πλησιάζει σχεδόν τον μαγικό ρεαλισμό.
Έχουμε τρεις εναλλασσόμενες φωνές. Μια ενιαία φωνή των αγοριών, που τη μια είναι και οι δύο μαζί ή μια ο ένας και μια ο άλλος, χωρίς όμως ποτέ να ξεχωρίζουμε ποιος είναι ποιος, τη φωνή του πατέρα, δυστυχισμένη, εγκλωβισμένη στη θλίψη και στο πένθος από τις αναμνήσεις της νεκρής συζύγου και η τρίτη φωνή του κορακιού, που μια μέρα χτύπησε την πόρτα, σαν μια άλλη Μαίρη Πόππινς (γιατί εμένα αυτό μου θύμισε) για να διορθώσει την κατάσταση. Αυτή η τελευταία, είναι μια φωνή καυστική, ειρωνική, δυσάρεστη, άλλοτε με χιούμορ και άλλοτε σοβαρή, κάποτε ωμή και κάποτε τρυφερή. Βρίσκεται εκεί για να προστατέψει, να βοηθήσει, να καθοδηγήσει, να συμφιλιώσει. Ή μήπως να προκαλέσει;

Πολύ ρομαντική η πρώτη μας συνάντηση.
Αγενέστατη συμπεριφορά. Τριπ-τραπ. Διαμέρισμα δύο
υπνοδωματίων στον πρώτο όροφο, σαχλομεζονέτα, ωπ,
ολίγον αιχμηρή η μπηχτή, τρύπωσα εύκολα στον τοίχο και
ανέβηκα στην σοφίτα για να δω τα δύο χαϊδεμένα παιδιά
να κοιμούνται σιωπηλά, γουργούρισμα μεθυστικό αθώων
παιδιών, χνούδια, οπλίσατε, αρμ, παφ-γκαπ-μπαμ,
όλο το δωμάτιο πνιγμένο μέσα σε βαρύ πένθος, κάθε
επιφάνεια Μαμά νεκρή, κάθε μαρκαδόρος, τρακτέρ,
γαλότσα, παλτό, όλα καλυμμένα με μεμβράνη θλίψης.

Σε άλλες εκδοχές είμαι γιατρός ή φάντασμα.
Τέλεια τεχνάσματα: γιατροί, φαντάσματα και κοράκια.
Μπορούμε να κάνουμε ό,τι δεν μπορούν να κάνουν
οι άλλοι ήρωες, να τρώμε τη λύπη για παράδειγμα,
να θάβουμε μυστικά, ή να κάνουμε ομηρικούς καβγάδες
με τη γλώσσα και το Θεό. Ήμουν φίλος, δικαιολογία,
deus ex machina, ανέκδοτο, σύμπτωμα, αποκύημα
της φαντασίας, φάσμα, πατερίτσα, παιχνίδι,
βρικόλακας, φάρσα, ψυχαναλυτής και μπέιμπι-σίτερ.

Ο κάθε άνθρωπος αντιλαμβάνεται το θάνατο διαφορετικά. Για κάποιους σημαίνει σειρήνες και ουρλιαχτά, ενώ για άλλος συνοδεύεται από φίλους και συγγενείς που συμπαραστέκονται. Ο καθένας αντιμετωπίζει την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου με άλλο τρόπο. Κάποιοι θέλουν να μένουν μόνοι, να έχουν ησυχία, άλλοι χρειάζονται να μιλήσουν σε κάποιον, ένα φίλο, κάποιον ψυχολόγο ή ένα κοράκι.

Μπλιάχ, είπε το Κοράκι, όταν μιλάς
ακούγεσαι σαν μαγνητάκι ψυγείου.

Πολύ ωραία γραφή. Κάπως λυρικό, κάπως γλυκό και κάπως απότομο. Νομίζω πως ήταν ένα πολύ ιδιαίτερο βιβλίο με υπέροχη ατμόσφαιρα, θλιμμένη, μελαγχολική και γεμάτο εικόνες. Είναι από τα βιβλία που τα διαβάζεις με τη μία, με μια ανάσα που λένε. Την μια λέξη μετά την άλλη, την μια πρόταση μετά την άλλη, μέχρι να φτάσεις στο τέλος. Από τα βιβλία που τα σκέφτεσαι για καιρό αφότου φτάσεις στο τέλος. Μου άρεσε πολύ! Δοκιμάστε το!

Υπάρχει μια γοητευτική και διαρκής ανταλλαγή ανάμεσα
στη φύση του Κορακιού και στην πολιτισμένη του πλευρά,
ανάμεσα στον πτωματοφάγο και το φιλόσοφο, ανάμεσα
στη θεά της ολοκληρωμένης ύπαρξης και στο μελανό
στίγμα, ανάμεσα το Κοράκι και την ορνιθοσύνη του.
Μου φαίνεται πως είναι η ίδια ανταλλαγή που υπάρχει
ανάμεσα στο πένθος και στη ζωή, και από πάντα και
σήμερα. Θα μπορούσα να μάθω πολλά από αυτόν.


Τέλος να αναφέρω πως έχει μεταφερθεί και στη θεατρική σκηνή με τον Cillian Murphy στο ρόλο του πατέρα. Αν δεν κάνω λάθος μάλιστα παίζεται ακόμη! Ας κάνουν κι ένα tour από Ελλάδα, θα με ενδιέφερε!


Το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις σε μετάφραση Ιωάννας Αβραμίδου.


Από το οπισθόφυλλο:

Μια γυναίκα πεθαίνει, αφήνοντας πίσω της σύζυγο και δύο μικρούς γιους. Μερικές ημέρες μετά τον θάνατό της, ένα κοράκι χτυπά την πόρτα του σπιτιού τους και δηλώνει ότι θα μείνει μαζί τους όσον καιρό το χρειάζονται. Ο συγγραφέας αφήνει αυτά τα πρόσωπα ανώνυμα: η ζωή τους είναι ανέκφραστη θλίψη, απώλεια και στέρηση. Το κοράκι εγκαθίσταται στα λεπτά όρια ανάμεσα στο φανταστικό και το πραγματικό, προικισμένο με λόγο, θράσος και χιούμορ, για να εκφράσει τον πόνο, να δώσει μορφή στη δυστυχία, την άρνηση και τον θυμό.
Κείμενο ποιητικό, ιδιόμορφο, σπαρακτικό, εναλλάσσει τρεις φωνές: τη φωνή του δυστυχισμένου και μελαγχολικού πατέρα, την ενιαία φωνή των παιδιών και, τέλος, τη φωνή του κορακιού, παρείσακτη, προκλητική, σοβαρή και κωμική, πότε σε αντίστιξη, πότε σχολιάζοντας. Το κοράκι θα γίνει ο έμπιστός τους, ο σύντροφός τους στο παιχνίδι και στη συγγραφή, φύλακας άγγελος και γελωτοποιός τους.
Έργο-χαμαιλέων, όπου οι παραλλαγές της μορφής -αφήγηση, λίστες, θέατρο, μύθος- βρίσκονται σε αρμονία με την απορρύθμιση της ζωής της οικογένειας, γίνονται καθρέφτης των σύνθετων διακυμάνσεων των συναισθημάτων των μελών της. Με ελαφράδα φτερού, η ιστορία της εξημέρωσης του θανάτου, της μαθητείας στη ζωή, της ελευθερίας της φαντασίας και της δύναμης των λέξεων.

Για το συγγραφέα:

Ο Μαξ Πόρτερ γεννήθηκε το 1981 στο High Wycombe. Σπούδασε ιστορία της τέχνης στο The Courtauld Institute of Art του Λονδίνου. Εργάστηκε αρχικά σε διάφορες δουλειές, για να επιλέξει τελικά το επάγγελμα του βιβλιοπώλη. Κέρδισε μάλιστα τη διάκριση του καλύτερου νέου βιβλιοπώλη της χρονιάς, για το 2009. Στη συνέχεια, εργάστηκε ως αναγνώστης χειρογράφων προς έκδοση, και σήμερα είναι μέλος του εκδοτικού επιτελείου του οίκου Granta.
Το “Η θλίψη είναι ένα πράγμα με φτερά” είναι το πρώτο του βιβλίο. Έχει τιμηθεί με τα βραβεία Sunday Times/Peters Fraser & Dunlop Young Writer of the Year, the Europese Literatuurprijs, το BAMB Readers Award και το International Dylan Thomas Prize. Το βιβλίο έχει μεταφραστεί σε 29 γλώσσες και έχει διασκευαστεί για το θέατρο.

Advertisements

4 comments

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s