Βάρδια του Νίκου Καββαδία

Ο Νίκος Καββαδίας έγινε γνωστός για τα ποιήματά του, εμπνευσμένα από ταξίδια του στις θάλασσες, αφού ήταν ναυτικός. Κάτι που, ίσως, δεν είναι τόσο γνωστό, είναι ότι είχε γράψει ένα μυθιστόρημα, τη “Βάρδια”, που κυκλοφόρησε το 1954. Η “Βάρδια” είναι ένα ιδιαίτερο πεζογράφημα, αφού αποτελεί μια ποιητική αφήγηση, μια συλλογή αναμνήσεων, μια διαδρομή ανάμεσα σε απρόσιτα νερά, σε ανθρώπους δίχως ελπίδα και μέρη χαμένα -σε μια άλλη εποχή.

Τα ποδάρια της μηχανής σταματήσανε. Ένα μάτσο σίδερα λαδωμένα. Να τρακαίρναμε… Να πέφταμε όξω… Τα πάμε τα καράβια ή μας πάνε; Τα λένε “σίδερα”, λαμαρίνες… Υπάρχουν καράβια μ’ αρσενικό όνομα κι είναι θηλυκά και το ανάποδο. Είναι κάτι άλλα, που σε μισούν από την πρώτη στιγμή που πατάς το ποδάρι σου απάνω τους, σε διώχνουν, σε σπρώχνουν, σκοντάφτειες στους αυλούς, στα κρουζέτα, κι άλλα που σε θέλουνε, σε κάνουνε βίδα τους, καρφί και σκαρμό τους”.

Μέσα στα καράβια, την ώρα της βάρδιας, οι ναυτικοί -ο θερμαστής, ο καπετάνιος ή ο ασυρματιστής- θυμούνται τα περιστατικά της ζωής που τους σημάδεψαν. Συχνά, μιλούν με πίκρα, με κυνισμό, καθώς η κουβέντα πηγαινοέρχεται στις γυναίκες. Σκληρές σκηνές, απογυμνωμένες, σαν τις εξομολογήσεις τους. Η ώρα της βάρδιας είναι η στιγμή που θα πουν τα πάντα, δίχως να φοβούνται ότι θα τους κρίνουν ή θα τους ζητήσουν τον λόγο. Λόγια για μια σκληρή ζωή, όπου το συναίσθημα δεν είναι πια γλυκερό, μόνο άγριο και μοναχικό.

Παράλληλα, ταξιδεύουμε σε περιοχές απροσπέλαστες για τα δικά μας δεδομένα. Οι ναύτες μιλούν για τις επισκέψεις στα πορνεία, για ουσίες, για μέρες και νύχτες, δίχως σκοπό, σαν να βολοδέρνουν μέσα στην αγριότητα της ζωής και να το έχουν αποδεχτεί.

Ο Καββαδίας έγραψε ένα μυθιστόρημα, γεμάτο αναμνήσεις, ποίηση, σκληρότητα και ομορφιά. Για τις μακρινές θάλασσες, για τα ταξίδια που δεν έχουν σχέση με τα τωρινά, για τους ανθρώπους που η μοίρα ή οι επιλογές τους τούς πέταξαν σε μια άκρη. Σκηνές παράξενες, στιγμιότυπα άσεμνα, κοντά στην αλήθεια, ίσως και λίγο παραπέρα από τις αλήθειες που έχουμε συνηθίσει στα βιβλία.

Το βιβλίο αποτελείται από τρία μέρη. Είναι οι ώρες της βάρδιας, οι συνομιλίες των ναυτικών, καθώς και διάφορα διάσπαρτα στιγμιότυπα από τα ταξίδια τους σε μια προσεγμένη έκδοση από την “Άγρα” με προμετωπίδα και τέσσερεις παραλλαγές στο ίδιο θέμα του Γιάννη Τσαρούχη.

Είναι ένα βιβλίο που ταιριάζει με τις στιγμές της νύχτας, όπου η ησυχία έχει τον δικό της ήχο, όταν όλα έχουν καταλαγιάσει. Είναι η στιγμή που το μυαλό, με έναυσμα την ποιητική πρόζα, θα αρχίσει να ξεδιπλώνει τις δικές του αναμνήσεις, είναι η ώρα της δικής σας βάρδιας…

Βάρδια εσωτερικό άρθρου

Όμως ποιος είδε πιο ανοιχτές πληγές απ’ αυτές της σκουριάς στα πλευρά τους ή της παλιωμένης μοράβιας; Ποιος άκουσε πιο ανθρώπινο κλάμα από τούτο της τσιμινιέρας που μαρκαλίζει την ομίχλη, ή από κείνο που λαχαίνει σε θύελλα, χωρίς κανένα χέρι να σύρει το σύρμα της σφυρίχτρας; Να σκούζει μονάχη της, καθώς παντρεύεται με τον άνεμο…

Δυο μάτια. Πράσινο το ‘να, σμαράγδι. Τ’ άλλο κόκκινο, ρουμπίνι. Τα λένε πλευρικά. Φώτα γραμμής. Είναι μάτια. Τα καράβια δεν τα πάμε. Μας πάνε”.

Για το Lovart’s Corner

Κωνσταντίνα Κοράκη

Ακούω μουσική, διαβάζω, γράφω, σκέφτομαι και απορώ με όσα συμβαίνουν γύρω μας. Έχω γράψει δύο βιβλία, την “Ανταριασμένη” και τη “Σαφένια” (εκδόσεις Λυκόφως), και έχω ολοκληρώσει μια νουβέλα, η οποία είναι άγνωστο πού θα καταλήξει. Καμιά φορά αρθρογραφώ, κιόλας, ή γράφω διηγήματα.

Ιστολόγιο

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s