August Strindberg, ένας κορυφαίος συγγραφέας, μια πολυδιάστατη καλλιτεχνική προσωπικότητα.

O Strindberg υπήρξε πρωτοπόρος και καινοτόμος στην εποχή του. Περισσότερο από εκατό χρόνια μετά το θάνατό του, καταφέρνει να προκαλεί ακροατήρια σε θέατρα σε όλο τον κόσμο και να επηρεάζει καταλυτικά το κοινό, με κάθε μορφή τέχνης με την οποία ασχολήθηκε.

Πορτραίτο του August Strindberg, 1892 Edvard Munch, Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Στοκχόλμη, Σουηδία
Πορτραίτο του August Strindberg, 1892 Edvard Munch, Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Στοκχόλμη, Σουηδία

Ο August Strindberg (1849 -1912) θεωρείται ο ”πατέρας” της σύγχρονης σουηδικής λογοτεχνίας, με σπουδαία έργα όπως: ‘’Ο Πατέρας’’ (1887), ‘’Μις Τζούλι’’ (1888), ‘’Οι Πιστωτές’’ (1889), ‘’Ο Χορός του Θανάτου’’ (1900) κ.α.  Ήταν όμως και πρωτοπόρος ζωγράφος, ποιητής, γλύπτης και  φωτογράφος.

Υπήρξε μια σημαντική προσωπικότητα που διαβάστηκε και μεταφράστηκε παγκοσμίως κι απασχόλησε τη κοινή γνώμη και κριτική απ’ το 1890 έως και σήμερα, όσο κανείς άλλος συγγραφέας της Ευρώπης. Μεταχειρίστηκε με δεξιοτεχνία όλα τα είδη του γραπτού λόγου: Μυθιστόρημα και διήγημα, ποίηση λυρική και φιλοσοφική, δράμα ιστορικό, μελέτες ιστορικό-πολιτικές και κάθε είδους έρευνες. Κανένας άλλος θεατρικός συγγραφέας τα τελευταία 100 χρόνια δεν ήταν τόσο καινοτόμος σε τόσα πολλά διαφορετικά είδη.

Κατά τη διάρκεια της ζωής του ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για την εικαστική τέχνη. Άρχισε την καριέρα του στη δεκαετία του 1870 ως κριτικός τέχνης για σουηδική ημερήσια εφημερίδα και ήταν ένας από τους πρώτους που κατέδειξε την κατανόηση της ανάπτυξης του ιμπρεσιονισμού στο Παρίσι. Είκοσι χρόνια αργότερα, ο φίλος του Paul Gauguin  του ζήτησε να γράψει τον πρόλογο για μια έκθεση του. Η επιστολή άρνησης του Strindberg ήταν τόσο εύγλωττη που ο Gauguin ζήτησε την άδειά του να τη χρησιμοποιήσει στον κατάλογο.

Ο Strindberg υπήρξε πολυμαθής. Βρισκόταν μπροστά από την εποχή του στις καλλιτεχνικές του προσπάθειες όπως ακριβώς και με τα πρωτοποριακά του έργα. Πέρα από την αναμφισβήτητη συμβολή του στην παγκόσμια δραματουργική τέχνη, εμφανίστηκε στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα ως πρόδρομος της σύγχρονης τέχνης δημιουργώντας δεσμούς με τον εξπρεσιονισμό τον σουρεαλισμό και τον συμβολισμό.

 
The Town, 1903

Σε περιόδους έντονης αναταραχής στην προσωπική του ζωή και όντας συγγραφικά αντιπαραγωγικός για σχεδόν επτά χρόνια, στράφηκε σε άλλου είδους καλλιτεχνικές αναζητήσεις, όπως την ζωγραφική και τη φωτογραφία, τις οποίες χρησιμοποίησε ως μέσο για να υποστηρίξει την πεποίθησή του ότι η τύχη παίζει σημαντικό ρόλο στη δημιουργική διαδικασία. Το 1894 έγραψε το δοκίμιο με τίτλο ”Νέες οδηγίες στην τέχνη, ή ο ρόλος της τύχης στην καλλιτεχνική δημιουργία”, στο οποίο αναφερόταν σε ιδέες που διερευνήθηκαν από σουρεαλιστικούς κύκλους είκοσι χρόνια αργότερα.

Η προσέγγιση του αυτή υπήρξε άκρως ριζοσπαστική για την εποχή και έγινε μετέπειτα κεντρική, στη θεωρία των μεγάλων καλλιτεχνικών κινημάτων όπως ο σουρεαλισμός και ο εξπρεσιονισμός. Για το λόγο αυτό οι πίνακες του συμπεριλήφθηκαν στην έκθεση “Πηγές της εικοστού αιώνα” που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το 1959.

Δημιούργησε μια πολύ μεγάλη ποικιλία συνθέσεων, ζωγραφίζοντας τη θάλασσα, τα κύματα, τους βράχους και τον συνεχώς μεταβαλλόμενο ουρανό. Τα τοπία και οι θαλασσογραφίες του θα μπορούσαν να θεωρηθούν αυτοβιογραφικά, καθώς αποτυπώνουν την εσωτερική του αναταραχή, αντανακλώντας  την έντονη προσωπικότητά του.

Seglare, 1873

Τα αγαπημένα του μοτίβα – ένα δέντρο, ένας φάρος, μια τρικυμισμένη θάλασσα, ένας ουρανός φορτωμένος σύννεφα, μια καταιγίδα, φαίνονται μοναχικά, φορτισμένα, όπως ακριβώς και ο δημιουργός τους. Με την πάροδο του χρόνου τα έργα του γίνονται πιο σκούρα, με την θάλασσα να αποτελεί  επαναλαμβανόμενο θέμα.

Ο Strindberg ήταν ερασιτέχνης και αυτοδίδακτος. Ποτέ δεν προσπάθησε  να αναπτύξει τον τρόπο που ζωγράφιζε. Αναμίγνυε και άπλωνε τα χρώματα  στον καμβά του σχεδόν αδέξια, όπως ακριβώς θα έκανε και πάνω στην παλέτα. Στην αδέξια όμως αυτή αλλά και συνάμα γοητευτική τέχνη, η καλλιτεχνική του κληρονομιά, ήταν κάτι περισσότερο από ένα ιδιότυπο συμπλήρωμα  στο σημαντικό του λογοτεχνικό επίτευγμα.

Οι πίνακες του ήταν μοναδικοί για την εποχή τους κι αυτό, γιατί χαρακτηρίζονταν από μια ριζοσπαστική έλλειψη προσκόλλησης στην ορατή πραγματικότητα. Τα 117 έργα του  δημιουργηθήκαν σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα και συγκαταλέγονται ανάμεσα στα πιο πρωτότυπα έργα τέχνης του 19ου αιώνα. Τα καλύτερα γνωστά κομμάτια του είναι θυελλώδεις, εξπρεσιονιστικές θαλασσογραφίες που πωλούνται σε πολύ υψηλές τιμές σε οίκους δημοπρασιών. Αν και ο Strindberg υπήρξε φίλος με τους Edvard Munch και Paul Gauguin, που ήταν εξοικειωμένοι με τις σύγχρονες τάσεις, ξεχώριζε απ’ αυτούς για την εκφραστικότητα των τοπίων και των θαλασσογραφιών του.

”Celestograph XII”, 1893, National Library of Sweden

Σύμφωνα με τον Strindberg  η τέχνη πρέπει να προσπαθήσει να «μιμηθεί τον τρόπο δημιουργίας της φύσης». Με αυτό το έναυσμα πραγματοποίησε επίσης εξαιρετική πειραματική εργασία με φωτογραφικές διαδικασίες. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι οι φωτογραφίες των αστεριών που δημιούργησε με την τοποθέτηση προετοιμασμένων πλακών απευθείας κάτω από τον νυχτερινό ουρανό, χωρίς χρήση κάμερας ή φακών. Σήμερα σώζονται μόνο περίπου 60 τέτοιες φωτογραφίες.

   Αυτοπροσωπογραφία, 1891
Αυτοπροσωπογραφία, 1891

Όσο αφορά στην ποίηση, τα ποιήματα του Strindberg ήταν επίσης ριζοσπαστικά, τόσο σε περιεχόμενο όσο και σε μορφή. Όπως και στην πεζογραφία, χρησιμοποίησε καθημερινή γλώσσα, γράφοντας σε ελεύθερο ή ακανόνιστο στίχο. Θεματικά, τα ποιήματα κυμαίνονται από τη σάτιρα έως τα πιο ευαίσθητα έργα με θέμα την αγάπη και το αρχιπέλαγος. Το ‘’Sleepwalking Nights’’ (1884) είναι μια ακολουθία πέντε φιλοσοφικών ποιημάτων που θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα του.

Στις 17 Φεβρουαρίου του 2005 άνοιξε στην Γκαλερί TATE MODERN η πρώτη μεγάλη βρετανική έκθεση, με επίκεντρο τους πίνακες ζωγραφικής και τις φωτογραφίες του διάσημου Σουηδού συγγραφέα. Η έκθεση περιελάμβανε πάνω από εξήντα έργα ζωγραφικής και περίπου τριάντα φωτογραφίες, δίνοντας την ευκαιρία στους επισκέπτες να θαυμάσουν επίσης εικονογραφημένα χειρόγραφα, σχέδια και γλυπτά του.

Πηγές:
http://www.cabinetmagazine.org/issues/3/celesographs.php?fbclid=IwAR3oOtEgvQHCV-95LjScRmW8THu2Vpe_RrPVI2S5F5Py_F9NXIbxsCalEuo,
https://artdaily.cc/news/12816/August-Strindberg–Painter–Photographer–Writer?fbclid=IwAR3Jw1-SQswPY1DPAXHhjwqcZzYbJxgLciGUBGZEH2WaAqMnAhFZXgLsfDw#.XjVr_7iQk8A,
https://www.theguardian.com/culture/2005/feb/15/1?fbclid=IwAR21gfXBS5wu7RhOOchVbqt5f4E5UenLgwD1-4eGcKeQddF9_Af4U0plvqs,
https://www.tate.org.uk/press/press-releases/august-strindberg-painter-photographer-writer?fbclid=IwAR0m1lfIOfBjqNASY8IAsNHrHrbxiAxB-hxsG5UgcFkGUgB7KD04_fd0kp4

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s