Λουλούδια, φυτά και Μάγισσες: μια πανάρχαια σχέση

art nouveau | Tumblr | Witch art, Art, Art inspirationΤι σκέφτεται κανείς όταν ακούει την λέξη «μάγισσα»; Στην απάντηση έχουν συμβάλλει αιώνες παράδοσης και φαντασίας, εκατοντάδες γκραβούρες, χιλιάδες εικονογραφήσεις: γυναίκες ντυμένες στα λευκά ή ντυμένες με μακριές μαύρες φορεσιές, σκουπόξυλα, τεράστιες μύτες, κρεατοελιές!

Στα αφτιά μας έφτασαν όσο ήμασταν ακόμα μικροί, εμφανίστηκαν στον κινηματογράφο και στα παραμύθια: η διαβολική μάγισσα του Χάνσελ και Γκρέτελ και η βοηθητική και καλόκαρδη Νάνι Μακφί μας γέμισαν τρόμο και γέλιο ανοίγοντας μια πόρτα σε έναν κόσμο φαντασίας όπου όλα μπορούσαν να συμβούν και όλα ήταν πιο όμορφα και πιο συναρπαστικά απ’ τον δικό μας πεζό και μετρημένο κόσμο.

Παρεξηγημένες μορφές οι μάγισσες, θα μπορούσε να πει κανείς… Τις κατέστρεψε η γοτθική λογοτεχνία (; )! Και οι δεισιδαιμονίες αυτού του κόσμου. Η ιστορία είναι γεμάτη με υποθέσεις σκοτεινών μαγισσών, σφύζει από πυρές και κρεμάλες και δίκες… Η δεκαετία του ’90 με τον Χάρι Πότερ ήρθε να φτιάξει λίγο τα πράγματα και να διαλύσει τον στιγματισμό. Η Ερμιόνη Γκρέιντζερ-αν και μαγκλ-έγινε η πιο αγαπητή μάγισσα όλων των εποχών (μετά την Λούνα) κι απάλυνε λίγο το κακό!

Για να είμαι ειλικρινής, όσον αφορά εμένα, τις μάγισσες τις έχω σχετίσει κυρίως με τα μαγικά ξόρκια, τα θεραπευτικά φίλτρα και τα γητέματα. Αν θυμηθείτε κιόλας τις Μάγισσες της Σμύρνης, θα καταλάβετε πως έχω δίκιο… Οι μορφές αυτές του φόλκλορ, των μύθων και των θρύλων, έχουν σχετιστεί όσο με καμία άλλη με τα ξόρκια και τα φίλτρα-καζάνια που βράζουν, ρίζες, πόδια βατράχου, πυγολαμπίδες-όλα μέσα στο τσουκάλι για να βγει το μαγικό το φίλτρο που όλη την δουλειά θα κάνει!

Και κάπως έτσι μου δημιουργήθηκε το ερώτημα: ποια φυτά χρησιμοποίησαν (και χρησιμοποιούν (; ) οι μάγισσες αυτού του κόσμου για τα μαγικά τους; Γνωρίζουμε πως οι γυναίκες αυτές, κάποια στιγμή, δεν ήταν απλώς μέρος ενός φανταστικού κόσμου αλλά ζούσαν, υπήρχαν και δραστηριοποιούνταν ανάμεσα στους ανθρώπους. Οπότε, οι πρώτες ύλες της δουλειάς τους ήταν αληθινές. Αλλά ποιες ακριβώς ήταν;

Όσον αφορά την γλώσσα σαλαμάνδρας και τα πόδια νεογέννητου μονόκαιρου δεν μπορώ να κάνω καμιά δήλωση. Για τα φυτά του γήινου κόσμου μας όμως, που υπηρέτησαν τις μάγισσες ανά τους αιώνες, ε, για αυτό σίγουρα μπορώ να πω κάτι!

Wicca - WikipediaΓια αρχή, πριν περάσω στο κυρίως θέμα, να πω πως μέσα από την έρευνά μου κατάλαβα πως η μαγεία είναι μια τέχνη. Έχει κανόνες και προτόκολλα τα οποία οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να ασπάζονται και να τηρούν. Για παράδειγμα, η μαγεία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να βλάψει, ούτε για να αποφέρει χρήματα ενώ όσον αφορά τις πρώτες ύλες, τα φυτά για πράδειγμα, για να τα χρησιμοποιήσει κανείς πρέπει πρώτα να τα μαγέψει: με ειδικές λέξεις, τελετουργίες και μαγικά τραπέζια. Φυσικά, για να το πετύχει κανείς αυτό χρειάζεσαι και κάποια ειδικά σύνεργα: ένα ξύλινο ή κεραμικό μπωλ, βάσεις κεριών και πολύχρωμα κεριά τα οποία τοποθετούνται πάνω στο τραπέζι της μαγείας πριν την έναρξη της διαδικασίας.

Μετά το ξόρκι τα φυτά είναι έτοιμα για χρήση η οποία ποικίλει. Μπορούν να τοποθετηθούν μέσα σε πουγκί και ύστερα πάνω από παράθυρα ή πόρτες ή ακόμα και κοντά σε ένα άτομο. Άλλος ένας τρόπος είναι το ξόρκι του αέρα το ξόρκι της φωτιάς και το ξόρκι του νερού.

Ένα είναι το σίγουρο: αυτό για το οποίο είναι προορισμένα να κάνουν, θα το κάνουν!

Το να κάνει κανείς ένα ξόρκι δεν είναι και τόσο απλή υπόθεση. Η μαγεία δεν προέρχεται άμεσα από το ίδιο το φυτό αλλά, όπως φαίνεται, κρύβεται μέσα σ’ αυτό. Με τα ξόρκια του ο άνθρωπος απλώς την αφυπνίζει και την φέρνει στην επιφάνεια!

Αρκετά, όμως, με τα πρωτόκολλα και τις γραφειοκρατίες! Ας πάμε να δούμε τα φυτά που τα βρίσκει κανείς εύκολα στο χωράφι του και σύμφωνα με τα εγχειρίδια των μαγισσών κρύβουν μεγάλες δυνάμεις και αστείρευτη μαγεία!

Η Ακακία

botanical images of golden wattle - Google Search | Botanical ...Σύμφωνα με τις παραδόσεις η Ακακία ανήκει στον πλανήτη Ήλιο και το στοιχείο της είναι ο αέρας. Θεωρείται αρσενικό φυτό και οι δυνάμεις της προσφέρουν προστασία και ακμαιότητα. Η Ακακία χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες στα τελετουργικά και στην Ινδία χρησιμοποιείται σε ιερές καύσεις και στο χτίσιμο ναών.

Στις μαγικές της χρήσεις ένα ματσάκι πάνω από το κρεβάτι προστατεύει από κακά πνεύματα και γι’ αυτόν τον λόγο τοποθετείται μέσα στα τουρμπάνια στις ανατολικές χώρες. Όταν το ξύλο καίγεται μαζί με σανταλόξυλο διεγείρει τις μαντικές ικανότητες. Χρησιμοποιείται επίσης και σε ξόρκια για αγάπη και πλούτη.

Η Αλόη

Aloe PlantΗ Αλόη είναι θηλυκό φυτό κι έχει προστάτη της το φεγγάρι. Το στοιχείο της δεν θα μπορούσε να είναι άλλο παρά το νερό και φέρνει τύχη σε συνδιασμό με προστασία.

Η Αλόη προστατεύει από κακά πνεύματα και αποτρέπει οικιακά ατυχήματα. Στην Αφρική φύλλα αλόης κρεμιούνται πάνω απ’ τις πόρτες των σπιτιών για να εμποδίζουν τα κακά πνεύματα αλλά και για προσέλκυση της τύχης ενώ στο Μεξικό έχει μια παρόμοια χρήση με μεγάλα στεφάνια από σκόρδα, διάφορα άλλα βότανα και αλόη που τοποθετούνται στο σπίτι για να προστατεύουν, να φέρνουν τύχη και πλούτη.

Ο Αμάραντος 

Astrological Amaranth — ZSO, Art & Illustration, NYCΑμάραντος, αυτό το φυτό με το υπέροχο όνομα, το λουλούδι της αθανασίας, σχετίζεται με τον πλανήτη Κρόνο και προσφέρει θεραπεία, προστασία ενώ μπορεί να σε κάνει και αόρατο! Οι χρήσεις του είναι πολλές: Χρησιμοποιούνταν στις παγανιστικές ταφικές τελετές ενώ στην Νότια Αμερική, κατά την περίοδο των Αποικισμών, ο Αμάραντος είχε απαγορεύτει από τους Ισπανούς αποίκους. Οι Αζντέκοι τον χρησιμοποιούσαν στις μαγικές τελετές τους, κάτι που  δυσαρεστούσε τους δεισιδαίμονες νεοφερμένους.

Στις μαγικές του χρήσεις, ένα στεφάνι από Αμάραντο στο κεφάλι επιταχύνει την θεραπεία ενώ τα λουλούδια του Αμάραντου έχουν χρησιμοποιηθεί για επικλήσεις στους νεκρούς και λέγεται ότι μπορούν να θεραπεύσουν μέχρι και ραγισμένη καρδιά.

To Αβοκάντο

Avocado watercolor art Painting by Maryna SalagubΠοιος θα περίμενε να βρει το Αβοκάντο μέσα σε μια τέτοια λίστα! Το αγαπημένο φρούτο με την βουτυράτη γεύση που έχει κάνει την εμφάνισή του εκτενώς τα τελευταία χρόνια, φαίνεται πως απασχόλησε τις μάγισσες από πολύ παλιά. Το φύλο του είναι θηλυκό, το προστατεύει η Αφροδίτη και μπορεί να επιφέρει δύναμη, πάθος και έρωτα.

Σύμφωνα με τους αρχαίους Αζντέκους, λέγεται πως εάν κανείς φάει τον καρπό του αβοκάντο θα γεμίσει αμέσως με ερωτική επιθυμία ενώ η καλλιέργεια του αβοκάντο μέσα στο σπίτι φέρνει τον έρωτα. Σπεύσατε!

 

Η Μπανάνα

Watercolor banana tropical pattern. Hand painted tropical fruit ...Το φρούτο της Μπανάνας, που συναντάται από την Ινδία μέχρι την Αμερική θεωρείται πως φέρνει γονιμότητα και ευημερία. Το προστατεύει και αυτό η Αφροδίτη-η θεά του έρωτα- και οι χρήσεις του είναι πολλαπλές και γίνονται από διάφορους λαούς. Στην Χαβάη και την Ταϊτή, για παράδειγμα, το εξωτερικό φύλλο της Μπανάνας μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν υποκατάστατο του ανθρώπου σε θυσίες προς τους θεούς!

Η Ανεμόνη

Anemone Stock Illustrations – 11,522 Anemone Stock Illustrations ...Το λουλουδάκι αυτό της άνοιξης που κατακλύζει την ελληνική φύση από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο είναι ένα λουλούδι που χρησιμοποιείται συνηθώς σε όλα τα τελετουργικά που αφορούν την υγεία και την θεραπεία. Αφού μαζευτούν, τα άνθη της Ανεμόνης μπορούν να τυλιχτούν σε ένα κόκκινο πανί και να προσφέρουν συνεχώς προστασία από τις αρρώστιες.

Η Δάφνη

Bay laurel (Laurus nobilis) illustration from Medical Botany (1836 ...Ένα από τα κύρια μπαχαρικά της ελληνικής κουζίνας είναι η Δάφνη. Φυσικά, η συμμετοχή της σε μαγικά τελετουργικά δεν μας ξαφνιάζει καθόλου, ιδιαίτερα εμάς τους Έλληνες, που έχουμε ως κληρονομιά την πασίγνωστη σε όλους Πυθία. Η δελφική ιέρεια μασούσε φύλλα Δάφνης για να έρθει σε έκσταση και να επικοινωνήσει με τον θεό.

Προστάτης της είναι ο Ήλιος και στοιχείο της η φωτιά. Προσφέρει προστασία, θεραπεία και μαντικές ικανότητες ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για εξαγνισμό.

Οι μαγικές της χρήσεις έχουν πολλές μορφές: Κάτω από το μαξιλάρι τα φύλλα Δάφνης ενισχύουν τα προφητικά όνειρα. Η Δάφνη χρησιμοποιείται και ως φυλακτό ενάντια στον αρνητισμό και τα κακά πνεύματα ενώ η τοποθέτησή της σε παράθυρο αποτρέπει το χτύπημα από κεραυνό και εμποδίζει τα πολτεργράιστ να ενεργούν μέσα στο σπίτι. Ένα δέντρο Δάφνης κοντά στο σπίτι προστατεύει από αρρώστιες.

Τα Φασόλια

white-bean-hand-drawn-vector-260nw-648716836Το καλοκαιρινό-και παρεξηγημένο-λαχανικό συνδέεται στενά με το φανταστικό και τον μαγικό κόσμο. Όλοι γνωρίζουμε το παραμύθι του Τζακ και της Φασολιάς με τα μαγικά φασόλια που οδήγησαν τον ήρωα σε ένα βασίλειο γιγάντων ψηλά στα σύννεφα!

Αν και δεν μοιάζουν με αυτά του Τζακ, τα δικά μας φασόλια μπορεί να μην ανοίγουν πόρτες σε ολόκληρους κόσμους, επιφέρουν όμως προστασία, συμφιλίωση και έρωτα. Οι τελετουργικές τους χρήσεις παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον: Με τα φασόλια είναι δυνατό το κάλεσμα διάφορων θεοτήτων και σύμφωνα με παλιές σκωτσέζικες παραδόσεις μόνο πολύ ικανοί ιερείς μπορούσαν να καλλιεργήσουν και να μαγειρέψουν τα φασόλια. Είναι επίσης συνδεδεμένα με τον Κάτω Κόσμο και στην αρχαία Ρώμη τα έτρωγαν κατά την διάρκεια ταφικών τελετών. Στην αρχαιότητα μάλιστα, αλλά μέχρι και σήμερα, χρησιμοποιούνταν κυρίως σε ξόρκια ενάντια στο κακό.

Ο Μανδραγόρας

Today I bring you a botanical illustration inspired art about ...Ποιος δεν γνωρίζει τον Μανδραγόρα! Ίσως το πιο στενά συνδεδεμένο φυτό με τις μαγικές χρήσεις. Ο Μανδραγόρας απαντάται σε διάφορα σημεία του κόσμου-από την Μεσόγειο μέχρι την Κίνα- και μάλιστα αναφέρεται ως θεραπευτικό φυτό ήδη από τα έργα του Διοσκουρίδη. Χρησιμοποιήθηκε ανά τους αιώνες από την λαϊκή ιατρική ως καθαρτικό, αναισθητικό (κατά την αρχαιότητα χρησίμευε στις χειρουργικές επεμβάσεις) υπνωτικό, αφροδισιακό και παυσίπονο ενώ σε μεγάλες δόσεις μπορεί να οδηγήσει σε παραλλήρημα ή τρέλα. Έχει συνδεθεί με πολλούς μύθους και θρύλους ανά τον κόσμο και αυτό κυρίως ωφείλεται στο σχήμα που έχουν οι ρίζες του, που μοιάζουν σε μεγάλο βαθμό με ανθρώπινες μορφές.

Όσον αφορά τις σχέσεις του με τις μάγισσες αυτές είναι πολύ ανεπτυγμένες. Λέγεται πως όταν  ξεριζώνεται ουρλιάζει κι όποιος ακούει τον θρήνο του αυτόματα πεθαίνει. Οι θρύλοι, βγαλμένοι απ’ τον Μεσαίωνα, λένε πως στις μαγικές τελετές χρησιμοποιούνταν από τις μάγισσες για να φτιάχνουν ξόρκια που επιφέρουν λύθαργο και παραφορά ενώ τους έδινε την δυνατότηα να πετάνε και να συναντιούνται με τον διάβολο ή μεταξύ τους.

Οι μάγισσες, ως αποδεδειγμένες ιστορικές φιγούρες, χρησιμοποίησαν γνώσεις αιώνων και μετέδωσαν στα φυτά του γήινου κόσμου μια μιαγική υπόσταση. Είναι εντυπωσιακό να βλέπεις ένα φυτό, ένα δέντρο ή ένα λουλούδι και να γνωρίζεις πως για κάποιον λόγο άνθρωποι του παρελθόντος το χρησιμοποίησαν για να πετύχουν κάτι. Δεν είναι παράξενο, εάν αυτό με ρωτάτε, είναι κυρίως αξιοθαύμαστο καθώς σίγουρα η φύση διαθέτει κάποιες δυνάμεις και επηρεάζει με πολλούς τρόπους τον άνθρωπο-αρκέι κανείς να σταθεί στην μέση ενός λειβαδιού με δέντρα να τον τριγυρίζουν και κανένα ίχνος ανθρώπινης ύλης εκεί κοντά, για να καταλάβει την ενέργεια και την δύναμη που πλανιέται γύρω απ’ τα δέντρα. Είναι αξιοθαύμαστο γιατί κάποιοι άνθρωποι αναγνώρισαν αυτήν την δύναμη, την ένιωσαν και προσπάθησαν να την καλλιεργήσουν και να την εκμεταλλευτούν. Δεν έχει σημασία εάν τα επιχειρήματά και οι προθέσεις τους ήταν ή όχι ορθολογικά. Σημασία έχει η πίστη σ’ αυτήν την μαγική ενέργεια. Η έκφραση αυτων των πεποιθήσεων σε πράγματα χειροπιαστά και αληθινά όσο είναι τα λουλούδια δεν είναι μόνο συναρπαστική, ιδιαίτερα για εμάς σήμερα, αλλά και αποκαλυπτική καθώς λέει πολλά για τις κοινωνίες στις οποίες αναπτύχθηκαν, για τον τρόπο σκέψης και τις δοξασίες των περιόδων στις οποίες εμφανίστηκαν και άκμασαν.


Πηγές:

Cunningham’s Encyclopedia of Magical Herbs (Cunningham’s Encyclopedia Series (1)– Unabridged, October 1, 1985

Wikipedia the free encyclopedia 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s