Άνθρωποι του Δάσους – ένα χρονικό ζωής και θανάτου

Οι Άνθρωποι του Δάσους της Annie Proulx μου είχε τραβήξει την προσοχή με το που κυκλοφόρησε στα ελληνικά πέρυσι. Πλέον δεν θυμάμαι καν τι ήταν αυτό που με έκανε να θέλω να το διαβάσω, ίσως να ήταν το ότι είχε να κάνει με δέντρα, ένα χρόνο όμως μετά κατάφερα και καταπιάστηκα μαζί του.

Το 1963 δύο Γάλλοι, ο Ρενέ Σελ και ο Σαρλ Ντικέ, φτάνουν στη Νέα Γαλλία, τον σημερινό Καναδά, και για να αποκτήσουν δική τους γη πρέπει πρώτα να υπηρετήσουν τον φεουδάρχη Κλοντ Τρεπανί ως ξυλοκόποι στο απέραντο δάσος της ιδιοκτησίας του. Η κοινή τους πορεία όμως δεν κρατάει πολύ και σύντομα οι δύο άντρες παίρνουν διαφορετικές πορείες. Οι ζωές τους όμως, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, παραμένουν συνδεδεμένες με τα δάση. Και όχι μόνο οι δικές τους, μα και των απογόνων τους, μπλέκουν τα κλαδιά τους με αυτά των δέντρων, των Ινδιάνων Μικμάκ, μα και μεταξύ τους.

Είναι ένα ογκωδέστατο και περίπλοκο βιβλίο με πληθώρα ονομάτων. Είναι ένα χρονικό ζωής και θανάτου, είναι ένα ταξίδι.
Και τι ταξίδι ήταν αυτό! Ένα ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο. Από τον 17ο αιώνα μέχρι και το σήμερα και από την Αμερική έως την Κίνα και την Αυστραλία. Από τα απέραντα δάση του Καναδά ως τα γιγάντια Κάουρι της Νέας Ζηλανδίας.

Tāne Mahuta, also called God of the Forest
Το κάουρι Tāne Mahuta, το οποίο αποκαλείται και Θεός του Δάσους
kauri
Κάουρι της Νέας Ζηλανδίας

Αλλά δεν ήταν ένα ευχάριστο ταξίδι. Όχι γιατί ήταν απαιτητικό και ήθελε συγκέντρωση (παρόλο που ήθελε κι από τα δύο) αλλά γιατί είχε μέσα του πολύ καταστροφή. Πονούσε λίγο η καρδιά μου με κάθε τσεκουριά, με κάθε στρέμμα δάσους που αφανίζονταν απερίσκεπτα και δίχως δεύτερη σκέψη.

Υπήρχαν τόσα πολλά δέντρα, τι πείραζε λοιπόν;

Οι πολλαπλοί χαρακτήρες του βιβλίου γεννιούνται, ζουν και πεθαίνουν και κατά τη διάρκεια της ζωής τους προσπαθούν να επιβιώσουν και να ανακαλύψουν τη θέση τους στον κόσμο. Είναι Γάλοι, Αμερικανοί ή Ινδιάνοι; Είναι άνθρωποι του δάσους. Άνθρωποι που ζουν στα δάση, άνθρωποι που ζουν από τα δάση, που χρησιμοποιούν τα δάση, που εκμεταλλεύονται τα δάση, που αφανίζουν τα δάση. Μα ευτυχώς και λίγοι άνθρωποι που νοιάζονται.

Μόνο καταστροφή είδες; Δεν είδες τίποτε καλό και όμορφο;

canada
κομμένο δάσος στον Καναδά

Βλέπουμε την εκμετάλλευση των Ινδιάνων από τους λευκούς, τις δολοφονίες τους, την καταπάτηση της γης στην οποία ζούσαν, εξαφανίζοντας ολόκληρα οικοσυστήματα. Τα αιώνια δάση αντικαθίστανται από λαχανόκηπους, αγροκτήματα, κτήρια και μεγάλα αστικά κέντρα. Την απληστία των ανθρώπων δεν μπόρεσε να την σταματήσει ούτε οι πυρκαγιές, ούτε τα ατυχήματα ή οι αρρώστιες, ούτε καμιά προειδοποίηση για το μέλλον, καθώς η μια γενιά διαδέχονταν την άλλη.

Άντρες έκοβαν κωνοφόρα σε εκατοντάδες σημεία. Τα μεγάλα δέντρα έπεφταν. Νέα φιντάνια φύτρωναν στο αποψιλωμένο έδαφος, αλλά τώρα πια υπήρχε ρήγμα στην πυκνότητα του δάσους, και καθώς ξεπετιούνται τα νέα δέντρα, η διαδοχή του είδους μετατοπιζόταν ελαφρά σε κάθε αποψιλωμένη έκταση. Το δάσος άρχιζε να μεταβάλλεται λίγο λίγο. Ζούσε ακόμα, αλλά δεν ήταν όπως πριν. Λίγοι το πρόσεξαν αυτό. Το δάσος ήταν ένας μεγάλος φυσικός πόρος και ήταν ταυτόχρονα εχθρός και πηγή πλούτου. Ο Ασίλ ένιωθε πως το ίδιο γινόταν και με τους Μικμάκ· οι λευκοί άποικοι τους χρησιμοποιούσαν και μετά τους θέριζαν.

Όμως ο επιδεικτικός ενθουσιασμός του κ. Μπόουν για τους ιθαγενείς δεν εκτεινόταν στα δάση και στις ακτές όπου κατοικούσαν. Για τον κ. Μπόουν, μόνο όταν θα εξαφανίζονταν τα δέντρα, όταν τα σπίτια θα στριμώχνονταν το ένα κοντά στο άλλο και το χώμα θα χρησιμοποιούνταν για ευρωπαϊκές καλλιέργειες, θα γινόταν αυτός ένας πραγματικός τόπος.

Θα ήθελα πολύ να ήταν ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας, που ίσως διαδραματίζεται σε έναν φανταστικό πλανήτη. Δυστυχώς όμως όχι. Έχει πέσει πολύ έρευνα και πολύ ψάξιμο από την Annie Proulx και αυτό φαίνεται. Η εξιστόρηση των γεγονότων, οι περιγραφές της, οι χαρακτήρες της που έρχονται και φεύγουν, όλα είναι τρομακτικά ρεαλιστικά.

Παρά τις 800+ σελίδες του, δεν κατάφερε να με κουράσει και μου άρεσε που ποτέ δεν γίνεται ούτε πολύ υπεραισιόδοξο, ούτε τελείως μίζερο ή μελό. Ούτε καν στο τέλος.
Ένα τέλος που φτάνει στο σήμερα και τις επιπτώσεις τόσων χρόνων καταστροφής και εκμετάλλευσης.

Οι Άνθρωποι του Δάσους είναι ένα επικό και δραματικό μυθιστόρημα που αξίζει όλο το χρόνο και τη συγκέντρωσή σας.


Κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή.


Από το οπισθόφυλλο:

46143293._SX318_Στα τέλη του 17ου αιώνα, δύο αδέκαροι νεαροί Γάλλοι, ο Ρενέ Σελ και ο Σαρλ Ντικέ, φτάνουν στον Καναδά, την αλλοτινή Νέα Γαλλία. Υποχρεωμένοι να υπηρετούν έναν φεουδαρχικό αφέντη, γίνονται ξυλοκόποι, άνθρωποι του δάσους. Ο Σελ υποφέρει πολλά δεινά, καταδυναστευμένος από το δάσος που του έχουν αναθέσει να αποψιλώσει. Αναγκάζεται να παντρευτεί μια γυναίκα της φυλής των Μικμάκ, και οι απόγονοί τους παγιδεύονται ανάμεσα σε δύο εχθρικές κουλτούρες. Ο Ντικέ, πολυμήχανος και αδίστακτος, το σκάει, γίνεται γουνέμπορος και μετά στήνει μια επιχείρηση ξυλείας. Η Άννυ Πρου αφηγείται την παγκόσμια και σκληρή πορεία των απογόνων τους τα επόμενα τριακόσια χρόνια, την εκδίκηση των ανταγωνιστών, τα ατυχήματα, τις αρρώστιες, τις επιθέσεις των Ινδιάνων και τον πολιτισμικό αφανισμό. Ξανά και ξανά, αρπάζουν όσο μπορούν από έναν υποτιθέμενα αστείρευτο φυσικό πόρο, αφήνοντας τους χαρακτήρες της σύγχρονης εποχής αντιμέτωπους με μια πιθανή οικολογική κατάρρευση. Το επικό αριστούργημα της σπουδαίας Αμερικανίδας συγγραφέως, ένα εξαίσιο πάντρεμα ιστορίας και φαντασίας, ένα εκθαμβωτικό, υπέροχα δραματικό μυθιστόρημα για την καταστροφή των δασών του κόσμου, με ήρωες ολοζώντανους, γεμάτους απληστία, πόθο, εκδικητικότητα ή συμπόνια και ελπίδα.


Για τη συγγραφέα:

0cb39636b08786f2fe4dd8553fef7ee5Η Άννυ Πρου είναι μια κορυφαία και ξεχωριστή μορφή της σύγχρονης αμερικανικής πεζογραφίας. Γεννήθηκε το 1935 στο Νόργουιτς του Κονέκτικατ. Μέχρι τα σαράντα πέντε της εργάστηκε ως δημοσιογράφος, δημοσιεύοντας παράλληλα ιστορίες σε περιοδικά για το ψάρεμα και το κυνήγι. Το 1992 εκδόθηκε το μυθιστόρημά της Καρτ ποστάλ και με αυτό, την επόμενη χρονιά, έγινε η πρώτη γυναίκα συγγραφέας που κέρδισε ποτέ το Βραβείο Φώκνερ. Ακολούθησε το μυθιστόρημα Τα Ναυτιλιακά Νέαμε το οποίο η ίδια απέσπασε τόσο το Βραβείο Πούλιτζερ, όσο και το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τις δύο σημαντικότερες λογοτεχνικές διακρίσεις που απονέμονται στις ΗΠΑ. Το 2017 τιμήθηκε με το Μετάλλιο της Διακεκριμένης Συνεισφοράς στα Αμερικανικά Γράμματα. Από τις Εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφορούν επίσης τα μυθιστορήματα Εγκλήματα με ακορντεόν(1998) και Καρτ ποστάλ (2007) καθώς και οι τρεις συλλογές διηγημάτων της: Το μυστικό του Brokeback Mountain (2006), Χαμένα κορμιά (2008) και Μια χαρά είναι κι έτσι (2014).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s